په هیواد کې دعلم دکمښت له امله خلک اوس هم دسیمیزو ناوړه دودونو په لومو کې ګیر دي چې یو هم له هغې نه دخپلوۍ پروخت زیات مصارف او لوړ ولور دی.
کله چې کوژده کیږي نو که یو لورې ته د جینۍ دکورنۍ له خوا دهلک په کور دشیرین خورۍ روسومات کیښودل کیږي ، نو بل لورې ته په خپله دهلک کورنۍ هم اړه ده چې ترڅو دکوژدې پرمهال خپل دودونه وپالي، داهغه دودونه دي چې له پوخوا راهیسې په سیمو کې یې خلک پالي ، اوس چې یو خوا خلک دبې کارۍ سره مخ دي او بل لورې ته مصارف لوړ شوي دي نو زیاتره ځوانان یې له امله دډیرو بدو ناورینونو سره مخ کیږی چې په هغې کې په کاچاکي لارو بهرنیو هیوادونو ته تګ هم دی چې زیاتره وخت د سفر پروخت دمرګ دبلا ښکارشي په دې اړه مو له څو تنو نه وپوښتل هغوی دایو غټ مشکل په افغانستان کې ځوانانو دپاره وګڼانه.
شفیع الله دغزنی ولایت وسیدونکی وایې چې زمونږ په سیمه کې دشپږ و نه تر اته لکو پورې ولور اخیستل کیږی چې زیاتره خلک یې توان هم نه لري خو داچې اوس یو دود دی نو ځوانان مجبور دي چې په کاچاکي لاره نورو هیوادونو ته دګټې دپاره لاړ شي او داسې لوړ دپوره کولو دپاره هلته مزدوري وکړي.
[ زمونږ سیمه کې دکوژدې او واده په اړه ډیر ناوړه دودونه رواج لري دډیر ولور سره په خوا کې دجینۍ دکورنۍ له خوا دهلک په کورنۍ نور هم ډیرڅه ږدي چې دزوم کورنۍ مجبوره ده هغه ورته پوره کړي]
عبدالرحمان هم دې ستونزې ته په اشارې سره واي چې زمونږ په سیمه کې واده دوه درې څلور ورځې وي چې ډیر مصارف په کې کیږي [ کله چې هلک ته کوژده وکړي نو یو خوا پرې ډیر ولور کیدي بل خوا په خپله دوي هم ډير مصارف کوي زمونږ سیمه کې څو ورځې دواده مراسم وي کور کې ، چې هغه خلک چې وس نه لري ډیر و بدو پایلو سره مخ شي]
وحیدالله دقرباغ ولسوالۍ اوسیدونکي وایې چې دا په خپله دلور سره هم زیاتی دی چې په زوم دومره ولور کیدي [ کله چې زمونږ سیمه کې لور خور له چانه څوک دڅوی دپاره غواړي نو دلور دپلار له خوا ورته دومره ولور وټاکل شی چې دزوم ټول ژوند خراب کړي بیښی داسې وي لکه چې څوک موټر یا مال خرڅوي ]
دخلکو په نظر په واده کې ډیر مصرف او لوړ ولور دجینې او هلک دپاره دغزت خبره ده دهغې جینۍ خلک ډیر قدر کوي چې زیات ولور پرې اخیستل شوی وي خو بیا ځنې یې وایې چې دجینې دکورنۍ له خوا دزوم نه لوړ ولور اخیستل ددې لامل کیږي چې راتلونکي کې نه یواځې داچې جینۍ ژوند خراب شي بلکې ددواړو کورنیو ترمنځ هم خوابدي رامنځ ته شي ،
په دې اړه مو له مولي غزیز الله مجاهد صیب نه وپوښتل چې په ودونو او خوښیو کې ډیر مصرف او دلوړ ولور په اړه اسلام څه وایې هغه داسې ځواب راکوي.
اسلام دامن سولې او اسانتیا دين دی کله هم په خپلو مننو کو داسې احکام نه ږدي چې خلک یې توان نه لري دواده پروخت دودونه او یاهم لوړ ولور دا خپله دخلکو له خوا رامنځ ته شوي دي هغه رواجونه او دودونه چې داسلامی احکاماتو سره اړخ نه لږوی دهغې ترسره کولو باندې خلک دخداۍ په نزد مجرمین دي ،
داقتصادي مشکلاتو له کبله ورځ په ورځ په هیواد کې دولور کچه لوړيږی چې دځوانانو او پیغلو دژوند دخوښیو دپاره یو ستر ګواښ دی.
